Nhân ÄHGT toÃn Miá»n Bắc: má»™t thoáng nhìn vá» mảnh đất và con ngÆ°á»i GP Hải Phòng
08.11.2007
![]() |
TGM và khung cảnh Lá»… truyá»n chức 7/10/2007 |
Theo chứng minh của má»™t số nhà nghiên cứu đã công bố trên cuốn Niên giám HÄGM Việt Nam 2005 và Nguyệt san Công giáo & Dân tá»™c, thì mảnh đất Äịa pháºn Äông ÄÃng NgoÃi, nay phần còn lại là Giáo pháºn Hải Phòng, được đón nháºn Tin Mừng từ rất sá»›m. Năm 1583, má»™t Ä‘oÃn truyá»n giáo 7 ngÆ°á»i gồm 4 linh mục dòng Äa Minh Manila – Phi Luáºt Tân lÃ: cha Diego Doropesa, cha Bartolomeo Ruiz, cha Pedro Ortiz, cha Francisco de Montilla cùng 3 tu sÄ© dòng Thừa sai Phan Sinh đã đến truyá»n giáo ở An Quảng (nay là thị trấn Quảng Yên - tỉnh Quảng Ninh, thuá»™c Äịa pháºn Hải Phòng). ÄoÃn thừa sai đó tiếp tục lên Ä‘Æ°á»ng và bị bão đánh dạt vÃo Trung Quốc, bị bắt giam, rồi được tha và trở vá» lại Manila (X. Ns. Công giáo và Dân tá»™c, số 49, 1-1999, tr. 117; Niên giám HÄGM Việt Nam 2005, Nxb Tôn giáo, HN 2005, tr. 188; Romanet du Caillaud). Trong thá»±c tế, khu vá»±c Quảng Yên ngÃy nay hiện có má»™t Giáo xứ toÃn tòng khá lâu Ä‘á»i, còn Ä‘ang lÆ°u giữ má»™t lịch sá» truyá»n giáo vá»›i những chi tiết rất đặc biệt có vẻ mang đầy tÃnh truyá»n thuyết rất cần nghiên cứu.
Thế nhÆ°ng nguồn gốc của cái tên Äịa pháºn Äông ÄÃng NgoÃi lại không phát xuất từ địa Ä‘iểm đón nháºn Tin Mừng xếp vÃo báºc tiên khởi trong khu vá»±c trên, mà là má»™t trung tâm vá» mặt hÃnh chÃnh đối ứng vá»›i xứ Bắc, xứ Nam và xứ Tây. Äó chÃnh là xứ Äông mà sá» sách chép lại là Che Dun (Kẻ Äông) hay Hải Äông nay là đất Hải DÆ°Æ¡ng ngÃy nay.
NhÆ° nhà sá» há»c H.Maspéro đã nói: “Trong lịch sá», cái gì có truyá»n thống nhất, sẽ tồn tại lâu dÃi nhấtâ€. Phát biểu nÃy có thể áp dụng đúng vá»›i vùng đất Äịa pháºn Äông nÃy. Qua bao thăng trầm và chia cắt, Äịa pháºn Äông vẫn giữ lại tên tuổi của mình trên phần đất mầm mống Che Dun thuở nÃo. Chỉ sau đó, đến năm 1924 Toà Giám mục má»i chuyển từ Hải DÆ°Æ¡ng sang Hải Phòng, là má»™t thÃnh phố má»›i cÅ©ng tách từ chÃnh tỉnh Hải DÆ°Æ¡ng hay Che Dun ngÃy trÆ°á»›c rồi đổi tên thÃnh Giáo pháºn Hải Phòng.Giáo pháºn Hải Phòng ngÃy nay bao gồm địa bÃn của toÃn thÃnh phố Hải Phòng, toÃn tỉnh Quảng Ninh, Hải DÆ°Æ¡ng và má»™t phần tỉnh HÆ°ng Yên. Diện tÃch xấp xỉ 10.000 km2 vá»›i tổng số dân địa phÆ°Æ¡ng là 4.854.292 ngÆ°á»i. Äức Giám mục Giáo pháºn Ä‘Æ°Æ¡ng kim Giuse VÅ© Văn Thiên là ngÆ°á»i con tiên khởi của Giáo pháºn lÃm Giám mục. Äây là niá»m tá»± hÃo lá»›n cho bao thế hệ gieo trồng hạt giống Äức Tin nÆ¡i mảnh đất kiên trung nÃy. Vá»›i sá»± kiện truyá»n chức 6 tân linh mục vÃo ngÃy 07/10/2007 vừa qua, Giáo pháºn hiện có 49 linh mục triá»u, 4 linh mục dòng (3 linh mục dòng Thánh Thể và 1 linh mục dòng Chúa Cứu Thế), 36 đại chủng sinh, hÃng trăm Æ¡n gá»i Ä‘ang chá» nháºp há»c, 80 nữ tu, 750 Giáo lý viên, 78 giáo xứ vá»›i 118 583 tÃn hữu.
Bên cạnh khà thế Ä‘ang lên của Ä‘á»i sống Äức Tin, đến Hải Phòng ta có thể trở lại vá»›i những địa Ä‘iểm, những công trình ghi lại dấu ấn lịch sá» hay văn hoá, kiến trúc đặc sắc của Giáo pháºn nhÆ°: Nhà thá» ChÃnh toà Hải Phòng được Cha chÃnh Masso Tế xây dá»±ng năm 1877; tổng thể Giáo xứ Yên Trì xây dá»±ng quy mô theo thế “ngÅ© long kÃnh chủ†5 nhà thá» xóm bá»c quanh sÆ°á»n và chân đồi hÆ°á»›ng lên ngôi nhà thá» chÃnh xứ lá»›n nhất nằm giữa đỉnh vá»›i khu nhà Mụ riêng biệt từng má»™t thá»i là nhà mẹ của dòng Mến Thánh giá Hải Phòng. Từ nhà xứ thông lên đồi Äức Mẹ (nay đã bị nhà nÆ°á»›c chiếm dụng) là điểm có thể quan sát được má»™t ná»a tỉnh Quảng Ninh rá»™ng lá»›n. Theo lịch sá» thì đây là má»™t trong những nÆ¡i được đón nháºn ánh sáng Tin Mừng sá»›m nhất của Äịa pháºn Äông ÄÃng NgoÃi cÅ©ng nhÆ° trong cả nÆ°á»›c bởi Ä‘oÃn thừa sai Äaminh Manila năm 1583; Ta cÅ©ng có thể đến vá»›i nhà thá» Kẻ Sặt là nÆ¡i nhiá»u thá»i là cÆ° sở của các Äức Giám mục Giáo pháºn, nÆ¡i tổ chức Công Äồng Bắc Kỳ đầu tiên năm 1900. Từ Kẻ Sặt; trở vá» khoảng 20 km là Äá»n thánh Hải DÆ°Æ¡ng, nÆ¡i chứng kiến những cái chết anh hùng của hÃng trăm vị Tá» Äạo mà trong đó có nhiá»u vị đã được phong Hiển Thánh. Äá»n thánh nay đã bị đổ nát và bị chiếm dụng nhiá»u nhÆ°ng vẫn là điểm hÃnh hÆ°Æ¡ng hÃng năm của Giáo pháºn nhÆ° tá» má»™t lòng trung kiên của con cháu vá»›i mảnh đất linh thiêng và các báºc tổ tiên; Bên đất Hải Phòng, ta cÅ©ng có Äá»n thánh Äức Mẹ Mân Côi Nam Am. Thá»i Äức Cha thánh Tá» Äạo Hermosilla Liêm, Nam Am từng là Toà Giám mục vá»›i má»™t hệ thống cÆ¡ sở sinh hoạt tôn giáo sung túc, có Nhà Dòng, Äại Chủng viện, trÆ°á»ng tÆ° thục Công giáo. NgÃy nay Äá»n thánh Nam Am được xây dá»±ng lại khang trang mỹ miá»u theo lối kiến trúc cổ Äông phÆ°Æ¡ng và đã được thánh hiến ngÃy 15/10/2006.
Äến vá»›i Giáo pháºn Hải Phòng ngÃy hôm nay, ngoÃi má»™t khung cảnh vá» Ä‘á»i sống mục vụ Ä‘ang đổi sắc, chúng ta còn có thể được đổi má»›i tâm hồn, nâng cao cảm hứng vá»›i những thắng cảnh hùng vÄ©, diệu kỳ báºc nhất của non sông đất Việt. Äó là tổng thể vịnh Hạ Long thuá»™c địa pháºn Giáo xứ Hòn Gai - Quảng Ninh. NÆ¡i đây đã được UNESCO xếp vÃo báºc các kỳ quan thiên nhiên thế giá»›i; là khu danh thắng Yên Tá» tỉnh Quảng Ninh, má»™t trung tâm cổ kÃnh của Thiá»n phái Trúc Lâm Việt Nam; là khu di tÃch Côn SÆ¡n- Hải DÆ°Æ¡ng có tiếng suối nhÆ° tiếng cầm, rêu phÆ¡i nhÆ° chiếu nệm …nằm trong hệ thống “Chà Linh bát cổâ€, nếu mang sánh và vá» mặt lịch sá» thì có thể trổi vượt cả “Tiêu tÆ°Æ¡ng bát cổ†bên Trung Quốc hay “Thăng Long bát cổ†của thủ đô Hà Ná»™i ngÃy trÆ°á»›c; Trở vá» tỉnh Hải Phòng má»i ngÆ°á»i cÅ©ng không thể không nhắc đến bá» biển Äồ SÆ¡n, huyện đảo-vÆ°á»n quốc gia Cát Bà là những khu sinh thái, nghỉ mát lÃm mê hồn du khách…
Má»™t mảnh đất có truyá»n thống Äức Tin lâu Ä‘á»i và kiên trung, má»™t mảnh đất có các cảnh quan thiên nhiên Æ°u đãi nhÆ° thế chắc chắn không cần nói nhiá»u cÅ©ng có thể thấy được hình thái con ngÆ°á»i nÆ¡i đây. Lần giở má»™t vÃi tÃi liệu có ghi chép vá» con ngÆ°á»i thuá»™c khu vá»±c Äông ÄÃng NgoÃi, ta thấy:Sách Lịch triá»u hiến chÆ°Æ¡ng của Phan Huy chú ghi: Khúc Thừa Dụ quê ở Hồng châu (thuá»™c địa hạt Bình Giang và Ninh Giang - Hải DÆ°Æ¡ng ngÃy nay), là ngÆ°á»i khoan hoÃ, hay thÆ°Æ¡ng ngÆ°á»i, cho nên có nhiá»u kÃnh phục. Năm BÃnh Dần (906) được cá» lÃm Tiết Ä‘á»™ sứ để cai trị Giao Châu. Ông có ý mÆ°u đồ nghiệp lá»›n, láºp lại quyá»n tá»± trị dân tá»™c nhÆ°ng không thÃnh; Trần Trá»ng Kim trong Việt Nam sá» lược thì viết vá» HÃn Thuyên nhÆ° sau: “Ông Nguyá»…n Thuyên là ngÆ°á»i Thanh Lâm-Hải DÆ°Æ¡ng, có tiếng tÃi lÃm văn nhÆ° ông HÃn DÅ© bên TÃu xÆ°a, nên vua cho đổi há» HÃn. Vá» sau, ngÆ°á»i mình theo lối ấy mà lÃm thÆ¡, gá»i là HÃn luáºtâ€. Nói vá» Trạng Trình Nguyá»…n Bỉnh Khiêm thì Diên HÆ°Æ¡ng trong ThÃnh ngữ Ä‘iển tÃch từ Ä‘iển viết: Nguyá»…n Bỉnh Khiêm, hiệu Bạch Vân cÆ° sÄ©, tục gá»i Trạng Trình, ngÆ°á»i lÃng Trung Am, VÄ©nh Lại, Hải DÆ°Æ¡ng vốn tình tình trung thá»±c ngay thẳng. Äá»i Mạc, ông dâng sá»› hạch tất cả 18 kẻ lá»™ng thần. Sau ông vá» trà sÄ© ở Bạch Vân Am. Vua Mạc vẫn kÃnh trá»ng trong triá»u có việc gì Ä‘á»u há»i; Äức Cha Neez trong cuốn “HÃng giáo sÄ© Bắc Kỳ†khi chép vá» cha Antôn Quế, cha xứ Hải DÆ°Æ¡ng ngÆ°á»i Việt đầu tiên đã nháºn định: “Cha là vị tông đồ hăng say có tiếng, đến ná»—i má»i ngÆ°á»i Ä‘á»u cho rằng Cha đã lÃm cho nhiá»u linh hồn được trở lại cùng Chúa nhiá»u nhất†(SÄ‘d, tr.53-54). ChÃnh vị giám mục nÃy cÅ©ng đánh giá rất cao linh mục Gioan Háºu quê Kẻ Châu - Hải DÆ°Æ¡ng nhÆ° sau: “Cáºu Háºu đạt được những thÃnh tÃch xuất sắc, nhÆ°ng nhất là cáºu tá» ra có tâm hồn thánh thiện, đạo đức trổi vượt†(SÄ‘d, tr 176).
Chắc chắn má»™t vÃi cá nhân xuất sắc trên không thể nói hết khuôn mặt con ngÆ°á»i Hải Phòng, nhÆ°ng má»™t cách tổng quát con ngÆ°á»i Khu vá»±c Äịa pháºn nÃy là nhÆ° thế: trung kiên, thẳng thắn, cần mẫn tìm tòi, nhất là lòng hăng say dám Ä‘i tiên phong trong má»i sứ vụ của xã há»™i cÅ©ng nhÆ° Giáo Há»™i. Bên trong là ná»™i lá»±c nhiệt thÃnh nhÆ° váºy, nhÆ°ng bên ngoÃi, ngÆ°á»i Hải Phòng lại tá» lá»™ má»™t phong thái phóng khoáng, Ä‘Æ¡n giản. Nổi báºt là sá»± cởi mở mến khách nhÆ° là đặc trÆ°ng của mảnh đất cổ Hải Äông (Hải DÆ°Æ¡ng) xÆ°a luôn là đất lÃnh cho các báºc hiá»n nhân, chẳng hạn: Trần HÆ°ng Äạo, Trần Nguyá»…n Äán, Nguyá»…n Trãi, Chu Văn An … lÆ°u luyến lúc tuổi già và quyết định chá»n nÆ¡i đây lÃm quê hÆ°Æ¡ng sau cùng của mình ./.
KhÆ°Æ¡ng VÅ©
Bài liên quan:
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (2) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (2)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (3) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (3)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (4) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (4)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (5) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (5)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (6) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (6)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (7) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (7)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (8) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (8)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (9) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (9)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (10) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (10)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
![Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (11) Giáo Phận Vinh Online | Chuyên mục | Chuyện đạo, chuyện Ä‘á»i (11)](https://i0.wp.com/gpvinh.net/images/arrow2.gif)
In bài nàyLưu dạng fileGửi bài này qua Email
Những bài khác:
Buồn vui chuyện ngồi tòa
Giáo xứ Quy Háºu và giáo xứ LÃng RÃo: Dá»± án “TÃn dụng cho ngÆ°á»i nghèo†sau má»™t năm hoạt Ä‘á»™ng
TÃi liệu Táºp Huấn Ban Công Lý và Hòa Bình Giáo pháºn Vinh tháng 8/2017
Khắp nÆ¡i trong Giáo pháºn Vinh hưởng ứng NgÃy cầu nguyện cho việc bảo vệ thiên nhiên
Ban Công Lý và Hòa Bình giáo pháºn táºp huấn cho giáo dân hai tỉnh Hà TÄ©nh – Quảng Bình
Thông báo của Ủy ban Công lý và Hòa bình vỠ“NgÃy Thế giá»›i Cầu nguyện cho việc Chăm sóc Thiên nhiên lần thứ IIIâ€
Ban Công Lý và Hòa Bình tổ chức táºp huấn tại hai cụm Giáo hạt trong Giáo pháºn Vinh
NgÆ° dân huyện Quỳnh LÆ°u gá»i Ä‘Æ¡n khiếu nại Tòa án huyện Kỳ Anh - Hà TÄ©nh và đơn khởi kiện Công ty TNHH Gang Thép HÆ°ng Nghiệp Formosa
Phái Ä‘oÃn Giáo há»™i Pháºt giáo Việt Nam Thống Nhất thăm má»™t số xứ đạo hạt Kỳ Anh, Hà TÄ©nh
Vatican vaÌ€ Trung QuôÌc Ä‘ã Ä‘aÌ£t Ä‘Æ°Æ¡Ì£c thoả thuận naÌ€o? Tóm lÆ°Æ¡Ì£c lÆ¡Ì€i ÄHY Thang HaÌn cuả Hong Kong
Thông báo: Chuyến hÃnh hÆ°Æ¡ng Thánh Äịa vá»›i Lm. Phêrô Nguyá»…n Chà Thiết từ 01-15/7/2017
Äức Hồng y Dolan Ä‘á»c Ä‘oạn sách Khôn ngoan trong lá»… nháºm chức của ông Trump
Lá»… há»™i NgÆ°á»i Khuyết táºt Gp. Vinh khu vá»±c Quảng Bình lần thứ II: “Vì má»™t thế giá»›i hòa nháºpâ€
NgÆ°á»i dân giáo há» Xuân Hòa (Gx. Xuân Mỹ) được tiếp cáºn “QÅ©y tÃn dụng cho ngÆ°á»i nghèoâ€
Äức Phanxicô lên án bốn cám dá»— của giá»›i truyá»n thông
Phán ứng khác nhau vỠtiến triển trong quan hệ Vatican–Trung Quốc
Äức giáo hoÃng tiếp kiến kiến riêng ông Trần Äại Quang - Chủ tịch nÆ°á»›c Việt Nam
Khảo sát hiệu quả sá» dụng vốn “QTD vì ngÆ°á»i nghèo†và tặng quà cho những hoÃn cảnh khó khăn
Vị linh mục thắng 250.000 đôla trong “Ai là triệu phú,†và quyên tặng cho má»™t TrÆ°á»ng Công giáo
Việt Nam và Tòa Thánh: Cuộc gặp song phương lần thứ 6
Xem tiếp...